ประเด็นประเด็นข่าวที่ 1 : โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฝรั่งเศสปรับเปลี่ยนการเดินเครื่องเพื่อรองรับพลังงานแสงอาทิตย์ที่เพิ่มขึ้นในยุโรป
รายละเอียด:
- จากการวิเคราะห์ข้อมูลรายชั่วโมงของ ENTSO-E พบว่าโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ของฝรั่งเศส ซึ่งเคยเป็นกำลังการผลิตหลักที่เดินเครื่องคงที่ (Baseload) ได้เปลี่ยนรูปแบบการทำงานอย่างมีนัยสำคัญ
- โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฝรั่งเศสกำลังลดกำลังการผลิตลงในช่วงกลางวันที่มีการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์สูง และเพิ่มกำลังการผลิตในช่วงเย็นแทน โดยพบว่าความแตกต่างของกำลังการผลิตระหว่างช่วงกลางวันและช่วงค่ำเพิ่มขึ้นเกือบ 8 เท่าตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562
- การปรับเปลี่ยนนี้เป็นผลมาจากการตัดสินใจด้านเศรษฐศาสตร์ (Economic Dispatch) เพื่อหลีกเลี่ยงช่วงที่ราคาไฟฟ้าตกต่ำหรือติดลบจากปริมาณไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่ล้นระบบในยุโรป ไม่ใช่ปัญหาด้านขีดความสามารถในการผลิต
ผลกระทบ:
- สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ในการปฏิบัติการของระบบไฟฟ้าในยุโรป ที่พลังงานหมุนเวียนซึ่งมีความผันผวนสูง (VRE) กลายเป็นตัวกำหนดรูปแบบการเดินเครื่องของโรงไฟฟ้าหลักอย่างนิวเคลียร์
- โรงไฟฟ้านิวเคลียร์กำลังเปลี่ยนบทบาทจากการเป็นโรงไฟฟ้าฐานมาสู่โรงไฟฟ้าที่มีความยืดหยุ่น (Flexible Power Plant) มากขึ้น ซึ่งท้าทายรูปแบบธุรกิจและผลกำไรดั้งเดิมของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ที่ถูกออกแบบมาเพื่อเดินเครื่องต่อเนื่อง
- แนวโน้มนี้สร้างโอกาสทางธุรกิจที่ชัดเจนสำหรับระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ (BESS) และเทคโนโลยีด้านความยืดหยุ่นอื่นๆ เพื่อช่วยสร้างสมดุลให้กับระบบไฟฟ้า และยังชี้ให้เห็นว่าปรากฏการณ์ Duck Curve ได้ขยายผลกระทบในระดับทวีปแล้ว
ที่มา: pv magazine Global, 14 พฤษภาคม 2569
ประเด็นประเด็นข่าวที่ 2 : ENTSO-E เตือนการเติบโตของ Data Center อาจบั่นทอนการขยายตัวของพลังงานหมุนเวียนหากไม่มีการจัดการที่เหมาะสม
รายละเอียด:
- เครือข่ายผู้ประกอบการระบบสายส่งไฟฟ้าแห่งยุโรป (ENTSO-E) ได้เผยแพร่รายงานเตือนว่าการขยายตัวอย่างรวดเร็วของศูนย์ข้อมูล (Data Center) ซึ่งมีความต้องการใช้ไฟฟ้ามหาศาล อาจบีบให้ผู้ควบคุมระบบไฟฟ้าต้องจำกัดการรับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนเพื่อรักษาเสถียรภาพของโครงข่าย
- รายงานชี้ว่า แม้ Data Center จะมีศักยภาพในการเป็นทรัพยากรที่ยืดหยุ่นต่อระบบไฟฟ้าผ่านกลไกการตอบสนองด้านโหลด (Demand Response) แต่จำเป็นต้องมีการปรับปรุงข้อกำหนดการเชื่อมต่อกับโครงข่ายไฟฟ้า (Grid Connection Codes) เพื่อให้มั่นใจว่าศูนย์ข้อมูลเหล่านี้จะสนับสนุนความมั่นคงของระบบ
- ENTSO-E เรียกร้องให้ผู้กำหนดนโยบายหลีกเลี่ยงการจำกัดการเชื่อมต่อพลังงานหมุนเวียน และแนะนำให้มีการวางแผนเชิงกลยุทธ์ในการเลือกที่ตั้งของ Data Center ในพื้นที่ที่โครงข่ายไฟฟ้ามีความพร้อม
ผลกระทบ:
- ประเด็นนี้สะท้อนความท้าทายใหม่ที่สำคัญต่อระบบไฟฟ้าทั่วยุโรป โดยความต้องการไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดจากภาคส่วนดิจิทัลและ AI อาจสร้างความขัดแย้งกับเป้าหมายการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด
- ผู้ประกอบการสายส่งและหน่วยงานกำกับดูแลจำเป็นต้องพัฒนากฎระเบียบใหม่เพื่อบังคับให้ผู้ใช้ไฟฟ้ารายใหญ่อย่าง Data Center ต้องมีส่วนร่วมในการให้บริการเสริมความมั่นคงของระบบ (Ancillary Services) หรือติดตั้งระบบพลังงานของตนเอง
- หากไม่มีการวางแผนเชิงรุก อาจส่งผลให้ปัญหาคอขวดของระบบสายส่งรุนแรงขึ้น เกิดการตัดลดกำลังการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน (Curtailment) มากขึ้น และทำให้การเปลี่ยนผ่านพลังงานล่าช้ากว่าเป้าหมายที่วางไว้
ที่มา: pv magazine Global, 09 พฤษภาคม 2569
ประเด็นประเด็นข่าวที่ 3 : รายได้จากโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ในยุโรปเผชิญความท้าทายจากราคาติดลบที่เพิ่มสูงขึ้น
รายละเอียด:
- Pexapark บริษัทวิเคราะห์ตลาดพลังงานหมุนเวียน รายงานว่าค่า Capture Factor ของพลังงานแสงอาทิตย์ (สัดส่วนรายได้ที่ทำได้จริงเทียบกับราคาตลาดกลาง) ในตลาดยุโรปหลักๆ เช่น ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี โปแลนด์ และสเปน ลดลงอย่างมีนัยสำคัญในเดือนเมษายน พ.ศ. 2569 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า
- สาเหตุหลักมาจากการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ที่สูงเป็นประวัติการณ์ ประกอบกับความต้องการใช้ไฟฟ้าที่ลดลงในช่วงวันหยุด ทำให้เกิดภาวะอุปทานล้นตลาดในช่วงกลางวัน ส่งผลให้จำนวนชั่วโมงที่ราคาไฟฟ้าติดลบ (Negative Price Hours) เพิ่มขึ้นอย่างมาก โดยฝรั่งเศสมีค่า Capture Factor ลดลงถึง 75%
- สถานการณ์ดังกล่าวกำลังกลายเป็นสภาวะปกติของตลาด โดยเฉพาะในเยอรมนีและฝรั่งเศส ซึ่งมีช่วงเวลาที่ราคาติดลบยาวนานขึ้น กลายเป็นความเสี่ยงเชิงโครงสร้างต่อผู้ผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์
ผลกระทบ:
- ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า ‘Cannibalization Effect’ ซึ่งการเพิ่มขึ้นของกำลังการผลิตจากพลังงานแสงอาทิตย์ส่งผลให้มูลค่าของไฟฟ้าที่ผลิตได้ในช่วงเวลาเดียวกันลดลงเอง ซึ่งกระทบโดยตรงต่อความสามารถในการทำกำไรและความคุ้มค่าในการลงทุน (Bankability) ของโครงการใหม่ๆ โดยเฉพาะโครงการที่พึ่งพารายได้จากตลาดไฟฟ้า (Merchant Revenue)
- สร้างแรงผลักดันมหาศาลให้เกิดการลงทุนในโครงการพลังงานแสงอาทิตย์ที่ติดตั้งร่วมกับระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ (Solar-plus-Storage) เพื่อกักเก็บไฟฟ้าในช่วงราคาต่ำหรือติดลบไปขายในช่วงที่ราคาสูง
- จะนำไปสู่การทบทวนโครงสร้างสัญญาซื้อขายไฟฟ้า (PPA) รูปแบบใหม่ๆ เช่น Hybrid PPA และอาจกระตุ้นให้ภาครัฐออกนโยบายสนับสนุนโครงการแบบผสมผสานมากขึ้น เพื่อสร้างเสถียรภาพให้ตลาดพลังงานสะอาด
ที่มา: pv magazine International, 13 พฤษภาคม 2569
ประเด็นประเด็นข่าวที่ 4 : Ofgem อนุมัติเงินทุนล่วงหน้าเร่งโครงการขยายโครงข่ายสายส่งไฟฟ้าในสกอตแลนด์
รายละเอียด:
- Ofgem ซึ่งเป็นหน่วยงานกำกับดูแลพลังงานของสหราชอาณาจักร ได้อนุมัติเงินทุนสนับสนุนล่วงหน้า (Early Funding) ให้กับโครงการขยายระบบสายส่งไฟฟ้าเพิ่มเติมในสกอตแลนด์ ทำให้มีโครงการที่ได้รับเงินทุนภายใต้กรอบการลงทุนเชิงกลยุทธ์แบบเร่งด่วน (ASTI) เพิ่มขึ้นเป็น 26 โครงการ
- เงินทุนดังกล่าวจะช่วยให้ผู้ประกอบการระบบสายส่งสามารถเริ่มกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างอุปกรณ์ที่ต้องใช้ระยะเวลานานในการผลิต (Long-lead Items) เช่น สายส่งไฟฟ้าแรงสูง และอุปกรณ์สถานีไฟฟ้า ได้ล่วงหน้า
- โครงการนี้มีเป้าหมายเพื่อแก้ไขปัญหาข้อจำกัดของโครงข่ายไฟฟ้าที่ทำให้ไม่สามารถส่งจ่ายไฟฟ้าจากแหล่งพลังงานหมุนเวียนทางตอนเหนือของสกอตแลนด์ไปยังพื้นที่ที่มีความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงได้
ผลกระทบ:
- การให้เงินทุนล่วงหน้าเป็นตัวอย่างของแนวทางกำกับดูแลเชิงรุกที่สามารถเป็นบทเรียนสำคัญให้กับประเทศอื่นๆ ได้ โดยช่วยลดความเสี่ยงด้านห่วงโซ่อุปทานและเร่งรัดระยะเวลาการก่อสร้างโครงข่ายไฟฟ้า ซึ่งเป็นปัญหาคอขวดสำคัญของการเปลี่ยนผ่านพลังงาน
- การดำเนินการนี้จะช่วยลดต้นทุนค่าบริหารจัดการความแออัดของระบบสายส่ง (Congestion Cost) ซึ่งเกิดจากการจ่ายค่าชดเชยให้กับโรงไฟฟ้าพลังงานลมที่ไม่สามารถผลิตไฟฟ้าได้เต็มศักยภาพเนื่องจากข้อจำกัดของสายส่ง
- การขยายโครงข่ายจะช่วยเพิ่มความมั่นคงทางพลังงานของสหราชอาณาจักร ลดการพึ่งพาก๊าซธรรมชาติจากต่างประเทศ และทำให้ผู้บริโภคได้รับประโยชน์จากไฟฟ้าพลังงานสะอาดที่มีราคาถูกลงในระยะยาว
ที่มา: Power Technology, 13 พฤษภาคม 2569
ประเด็นประเด็นข่าวที่ 5 : สหภาพยุโรปยกระดับความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์สำหรับโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ
รายละเอียด:
- รายงานจากการประชุมของ CEPS ได้อภิปรายถึงกฎระเบียบใหม่ว่าด้วยความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ของสถาบัน หน่วยงาน และองค์กรต่างๆ ของสหภาพยุโรป (EUIBAs) เพื่อรับมือกับภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
- กฎระเบียบใหม่นี้มีเป้าหมายเพื่อแก้ไขปัญหาแนวทางการรักษาความปลอดภัยด้านเทคโนโลยีสารสนเทศที่กระจัดกระจายและไม่เป็นเอกภาพ พร้อมทั้งกำหนดให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องมีกรอบการบริหารความเสี่ยงและการกำกับดูแลด้านความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์โดยเฉพาะ
- คณะกรรมาธิการยุโรปได้จัดตั้งกลไกที่เรียกว่า FREIA (Fortified security, Resilience, Expertise, Intelligence and Adaptability) เพื่อช่วยให้องค์กรต่างๆ ในสหภาพยุโรปสามารถปรับปรุงความพร้อมรับมือภัยคุกคามทางไซเบอร์
ผลกระทบ:
- การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบไฟฟ้าดิจิทัล (Digitalization) เช่น Smart Grid และระบบควบคุมอัตโนมัติ ทำให้ระบบไฟฟ้ากลายเป็นเป้าหมายสำคัญของการโจมตีทางไซเบอร์ ซึ่งอาจส่งผลกระทบร้ายแรงต่อความมั่นคงของประเทศ
- กฎระเบียบใหม่นี้สะท้อนให้เห็นว่าสหภาพยุโรปมองว่าความมั่นคงทางไซเบอร์เป็นส่วนหนึ่งของความมั่นคงทางพลังงาน โดยจะนำไปสู่การกำหนดมาตรฐานและข้อบังคับที่เข้มงวดขึ้นสำหรับผู้ประกอบการสาธารณูปโภคและผู้ควบคุมระบบไฟฟ้า
- การปฏิบัติตามกฎระเบียบนี้จะทำให้ต้นทุนการดำเนินงานของผู้ประกอบการเพิ่มขึ้น แต่ในขณะเดียวกันก็จะช่วยเสริมสร้างความแข็งแกร่งและความยืดหยุ่นของระบบไฟฟ้าโดยรวมต่อภัยคุกคามที่มองไม่เห็น ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งในยุคปัจจุบัน
ที่มา: CEPS, 14 พฤษภาคม 2569
ประเด็นประเด็นข่าวที่ 6 : เยอรมนี สหราชอาณาจักร และบัลแกเรีย ขึ้นแท่นตลาดชั้นนำสำหรับการลงทุนโครงการพลังงานหมุนเวียนร่วมกับระบบกักเก็บพลังงาน
รายละเอียด:
- รายงานล่าสุดจาก Aurora Energy Research ระบุว่า เยอรมนี สหราชอาณาจักร และบัลแกเรีย เป็นตลาดที่น่าสนใจที่สุดในยุโรปสำหรับการลงทุนในโครงการพลังงานหมุนเวียนที่ติดตั้งร่วมกับระบบกักเก็บพลังงาน (Co-location)
- ปัจจัยขับเคลื่อนสำคัญ ได้แก่ ขนาดของตลาด, ศักยภาพในการสร้างผลตอบแทนการลงทุน (IRR) ที่แข็งแกร่ง, ข้อจำกัดในการเข้าถึงโครงข่ายไฟฟ้า (Grid Access), และนโยบายสนับสนุนจากภาครัฐ
- โครงการพลังงานแสงอาทิตย์ร่วมกับระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ (Solar-plus-Storage) ครองสัดส่วนมากกว่า 60% ของโครงการ Co-location ทั้งหมดในยุโรป และคาดว่าจะเติบโตอย่างต่อเนื่อง
ผลกระทบ:
- แนวโน้มนี้ชี้ให้เห็นว่าการพัฒนาโครงการแบบ Co-location ได้กลายเป็นกลยุทธ์หลักในการรับมือกับความท้าทายจากความผันผวนของพลังงานหมุนเวียนและปัญหาราคาไฟฟ้าติดลบ
- สำหรับนักลงทุน การทำโครงการแบบผสมผสานช่วยลดความเสี่ยงของสินทรัพย์พลังงานหมุนเวียน โดยสามารถกักเก็บพลังงานในช่วงที่ราคาต่ำไปขายในช่วงที่ราคาสูง ซึ่งช่วยเพิ่มเสถียรภาพของรายได้
- รูปแบบธุรกิจของผู้ผลิตไฟฟ้ากำลังเปลี่ยนไปสู่การเป็นผู้ให้บริการพลังงานที่สามารถส่งจ่ายไฟฟ้าได้อย่างต่อเนื่อง (Dispatchable Renewables) ซึ่งจะทำให้สัญญาซื้อขายไฟฟ้าแบบผสมผสาน (Hybrid PPA) กลายเป็นมาตรฐานใหม่ของอุตสาหกรรม
ที่มา: pv magazine Global, 14 พฤษภาคม 2569
ประเด็นประเด็นข่าวที่ 7 : ABB ทุ่มงบ 200 ล้านดอลลาร์ ขยายกำลังการผลิตอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงดันปานกลางในยุโรป รับมือความต้องการที่เพิ่มขึ้น
รายละเอียด:
- บริษัท ABB ประกาศแผนการลงทุนประมาณ 200 ล้านดอลลาร์ในช่วง 3 ปีข้างหน้า เพื่อขยายฐานการผลิตอุปกรณ์ไฟฟ้าแรงดันปานกลาง (Medium-Voltage) ในหลายประเทศทั่วยุโรป เช่น อิตาลี บัลแกเรีย ฟินแลนด์ เยอรมนี นอร์เวย์ และโปแลนด์
- การลงทุนนี้มุ่งเป้าไปที่การเพิ่มกำลังการผลิตอุปกรณ์สำคัญ เช่น สวิตช์เกียร์, เซอร์กิตเบรกเกอร์, และวาล์วสุญญากาศ (Vacuum Interrupters) เพื่อตอบสนองความต้องการที่เพิ่มขึ้นจากการปรับปรุงโครงข่ายไฟฟ้า, การรวมพลังงานหมุนเวียน, และการขยายตัวของศูนย์ข้อมูล
- ABB จะสร้างโรงงานแห่งใหม่มูลค่า 100 ล้านดอลลาร์ในเมือง Dalmine ประเทศอิตาลี เพื่อรองรับความต้องการสวิตช์เกียร์แบบปลอดก๊าซ SF₆ ซึ่งเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ผลกระทบ:
- การลงทุนของ ABB เป็นสัญญาณบ่งชี้ที่ชัดเจนถึงปริมาณความต้องการมหาศาลในการยกระดับโครงข่ายไฟฟ้าทั่วยุโรป ซึ่งจำเป็นต่อการเปลี่ยนผ่านพลังงาน
- สะท้อนให้เห็นถึงปัญหาคอขวดในห่วงโซ่อุปทานของอุปกรณ์ไฟฟ้าที่สำคัญ ซึ่งระยะเวลาในการรอคอยสินค้า (Lead Time) ที่ยาวนานเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการพัฒนาโครงการพลังงานหมุนเวียนและโครงข่ายไฟฟ้า
- การขยายกำลังการผลิตนี้จะช่วยลดระยะเวลาการส่งมอบและเพิ่มความพร้อมของอุปกรณ์ ซึ่งจะช่วยเร่งรัดโครงการต่างๆ ได้เร็วขึ้น แต่ในขณะเดียวกันก็แสดงให้เห็นถึงการแข่งขันเพื่อแย่งชิงทรัพยากรเหล่านี้ระหว่างผู้ประกอบการไฟฟ้า, ผู้พัฒนาโครงการพลังงานหมุนเวียน, และผู้สร้างศูนย์ข้อมูล
ที่มา: Power Technology, 12 พฤษภาคม 2569
ข่าวที่น่าสนใจอื่นๆ
- องค์การพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) เตือนว่าอุปทานน้ำมันทั่วโลกจะต่ำกว่าความต้องการในปีนี้ ซึ่งเป็นผลกระทบจากสงครามอิหร่าน ทำให้เกิดความกังวลด้านความมั่นคงทางพลังงาน
- สหราชอาณาจักรแจ้งต่อกองทุน Green Climate Fund (GCF) ว่าจะลดเงินสนับสนุนลงครึ่งหนึ่งจากที่เคยให้คำมั่นไว้ เพื่อนำงบประมาณไปเพิ่มค่าใช้จ่ายด้านการทหาร
- งานวิจัยจาก Lund University ชี้ว่าสวีเดนยังขาดยุทธศาสตร์ระดับชาติที่ชัดเจนสำหรับการพัฒนาโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ขนาดใหญ่ ทำให้การขยายตัวกระจุกตัวในบางพื้นที่และเกิดความไม่แน่นอน
- ผลการศึกษาจาก Sapienza University of Rome ระบุว่าการใช้พื้นที่เพียง 2% ของเขตเศรษฐกิจจำเพาะของอิตาลีสำหรับโซลาร์ลอยน้ำในทะเล (Offshore FPV) สามารถผลิตไฟฟ้าได้เพียงพอต่อความต้องการทั้งประเทศ
- Jelena Matejić ผู้จัดการทั่วไปของ Elektromreža Srbije (EMS) ผู้ดำเนินการระบบสายส่งของเซอร์เบีย ประกาศแผนเตรียมเชื่อมต่อพลังงานหมุนเวียน 12 GW เข้าสู่ระบบในอีก 6 ปีข้างหน้า
