EP.17. สมรภูมิแย่งชิงทรัพยากร: ดาต้าเซ็นเตอร์ยักษ์ใหญ่ต่างชาติ กับความมั่นคงน้ำ-ไฟของภาคประชาชน

เมื่อคำโฆษณาเรื่องการเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจดิจิทัลของภูมิภาคถูกนำมาอ้าง เพื่อแลกกับการเปิดประตูรับการลงทุนศูนย์ข้อมูล (Data Center) ขนาดใหญ่จากต่างชาติ สิ่งที่สังคมต้องตั้งคำถามคือ ภายใต้ห้องปรับอากาศที่เก็บเซิร์ฟเวอร์นับแสนเครื่อง มีความจริงเรื่องการดึงทรัพยากรไฟฟ้าและน้ำของประเทศไปใช้ในปริมาณมหาศาลซ่อนอยู่ เรากำลังยอมแลกความมั่นคงขั้นพื้นฐานของประชาชน เพื่อสร้างกำไรให้กลุ่มทุนข้ามชาติหรือไม่

บทเรียนจากต่างแดน เช่น ในรัฐยะโฮร์ ประเทศมาเลเซีย แสดงให้เห็นถึงความเสี่ยงเมื่อความต้องการใช้ไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูลพุ่งทะยานจนกระทบต่อความมั่นคงของระบบโครงข่ายไฟฟ้า (Power Grid) จนหน่วยงานกำกับดูแลต้องเร่งออกกฎควบคุมอย่างเข้มงวด สำหรับประเทศไทย โครงการขยายสายส่งไฟฟ้ามูลค่ากว่า 31,050 ล้านบาท เพื่อรองรับศูนย์ข้อมูล 16 แห่งแรกในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก คือสัญญาณเตือนภัยสำคัญ เพราะผลจากการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานนี้จะกลายเป็นต้นทุนแฝงที่ถูกผลักภาระไปอยู่ในบิลค่าไฟฟ้าของประชาชนทุกคน นี่คือความเหลื่อมล้ำที่น่าตั้งคำถามว่า เหตุใดคนไทยถึงต้องร่วมแบกรับต้นทุนโครงข่ายไฟฟ้าให้บริษัทเทคโนโลยีที่มีมูลค่าสูงที่สุดในโลก

วิกฤตนี้ยังขยายตัวไปถึงทรัพยากรน้ำ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการหล่อเย็นระบบเซิร์ฟเวอร์ การแย่งชิงน้ำเพื่ออุตสาหกรรมในพื้นที่ชุมชนกำลังกลายเป็นความขัดแย้งที่รัฐบาลต้องเร่งแก้ไข แม้จะมีมาตรการจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน และคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ในการคุมเข้มการขอใช้ไฟฟ้าและน้ำ แต่มาตรการเหล่านี้ยังเป็นเพียงการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ

กระทรวงพลังงานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องหยุดให้ความสำคัญเพียงตัวเลขผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) แต่ต้องหันมาปกป้องทรัพยากรของประชาชนอย่างจริงจัง รัฐบาลควรบังคับให้ศูนย์ข้อมูลเหล่านี้ลงทุนในระบบพลังงานหมุนเวียน (Renewable Energy) ด้วยตนเองทั้งหมด ผ่านกลไกการซื้อขายไฟฟ้าตรง (Direct PPA) โดยไม่ดึงพลังงานจากฐานผลิตไฟฟ้าหลักของประเทศ และต้องแยกภาระค่าปรับปรุงโครงข่ายไฟฟ้าออกจากบิลค่าไฟของภาคครัวเรือนอย่างเด็ดขาด นอกจากนี้ การจัดสรรน้ำต้องมีการแบ่งโซนการใช้ระหว่างภาคอุตสาหกรรมและน้ำอุปโภคบริโภคให้ชัดเจน

ถึงเวลาที่นโยบายการลงทุนต้องเปลี่ยนผ่านสู่ความโปร่งใส สิทธิประโยชน์ทางภาษีที่รัฐมอบให้ต้องพ่วงเงื่อนไขการถ่ายทอดเทคโนโลยีและการสนับสนุนผู้ประกอบการไทย ไม่ใช่ปล่อยให้คนไทยเป็นเพียงผู้รับภาระค่าไฟแพงและเผชิญวิกฤตขาดแคลนทรัพยากร เพื่อสนับสนุนกำไรให้กลุ่มทุนข้ามชาติเพียงฝ่ายเดียว