EP.6. พ.ร.ก. กู้เงิน 4 แสนล้านบาท: ระหว่างนโยบายอุดหนุนราคาเชื้อเพลิงชั่วคราว กับการตั้งคำถามถึงความโปร่งใสในงบเปลี่ยนผ่านพลังงาน

พ.ร.ก. กู้เงิน 4 แสนล้าน: ยาพารากลบแผลมะเร็งพลังงาน หรือช่องทางส่งต่อเค้กแสนล้านให้กลุ่มทุน?

โลกในยุคปี 2026 กำลังเผชิญกับบททดสอบครั้งใหญ่ในการสร้างสมดุลระหว่างความมั่นคงทางพลังงานระยะสั้นกับเป้าหมายการลดคาร์บอนระยะยาว ท่ามกลางภูมิรัฐศาสตร์โลกที่ผันผวนอย่างรุนแรง แม้แต่ประเทศมหาอำนาจอย่างสหรัฐอเมริกาภายใต้โดนัลด์ ทรัมป์ ยังเตรียมทุ่มงบประมาณสูงถึง 700 ล้านดอลลาร์เพื่ออุ้มอุตสาหกรรมถ่านหินและฟอสซิลเพื่อสร้างกำลังผลิตไฟฟ้าเร่งด่วนป้อนศึก AI Data Center ขณะเดียวกัน ปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญในปี 2026 ที่ทวีความรุนแรงที่สุดในรอบร้อยปี ได้ส่งผลให้การผลิตไฟฟ้าพลังน้ำในหลายประเทศทั่วโลกวิกฤต บีบให้ระบบพลังงานโลกต้องหันกลับไปแย่งชิงก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนค่าเอฟที (Ft) ของประเทศไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

คำถามสำคัญคือ ท่ามกลางมรสุมพลังงานโลกนี้ รัฐบาลไทยกำลังแก้ปัญหาด้วยวิสัยทัศน์ที่ยั่งยืน หรือเป็นเพียงการ “ปะผุ” เพื่อยื้อเวลาไปวันๆ?

การประกาศใช้ พ.ร.ก. ให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงิน 4 แสนล้านบาท ถูกนำเสนอเสมือนเป็นฮีโร่ขี่ม้าขาว แต่เมื่อเจาะลึกรายละเอียดกลับพบรอยรั่วขนาดใหญ่ในเชิงนโยบายการคลัง เงินกู้ส่วนหนึ่งถูกนำไปใช้เป็นยาพาราบรรเทาอาการชั่วคราวอย่างการตรึงราคา LPG ไว้ที่ 423 บาทต่อถัง 15 กิโลกรัม และการคงสัดส่วนดีเซล บี7 ซึ่งการอุดหนุนอย่างไร้ทิศทางระยะยาวนี้ ส่งผลให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงบัญชีก๊าซ LPG ติดลบสูงถึง 38,649 ล้านบาท ยิ่งไปกว่านั้น นักเศรษฐศาสตร์ชั้นนำยังออกมาเตือนถึงภาวะ “Dual Deficit” หรือการขาดดุลแฝดทั้งการคลังและบัญชีเดินสะพัด ซึ่งอาจส่งผลให้หนี้สาธารณะของประเทศมีความเสี่ยงพุ่งแตะเพดาน 70% ต่อ GDP ภายในปี 2027

นี่คือการเอาอนาคตทางการคลังของประเทศไปแลกกับความพึงพอใจระยะสั้นของประชาชน โดยที่โครงสร้างการผูกขาดพลังงานไม่เคยถูกแตะต้อง

แต่ประเด็นที่สร้างความเคลือบแคลงสงสัยและท้าทายจริยธรรมของรัฐมากที่สุด คือ งบประมาณมูลค่า 2 แสนล้านบาท ที่ระบุว่าจะนำไปใช้ในการ “เปลี่ยนผ่านพลังงานสะอาด” จนนำไปสู่การที่สภาผู้แทนราษฎรต้องตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญ 25 คน ขึ้นมาตรวจสอบอย่างเร่งด่วนภายในกรอบเวลา 90 วัน เนื่องจากงบประมาณก้อนมหึมานี้ขาดแผนงานที่ชัดเจนในการกระจายไปสู่โครงการพลังงานหมุนเวียนระดับประชาชน และเสี่ยงอย่างยิ่งที่จะเอื้อประโยชน์ให้แก่นายทุนพลังงานรายใหญ่และนักการเมืองกลุ่มเดิมๆ

ในขณะที่รัฐบาลพร้อมจะจัดสรรงบแสนล้านผ่านโครงการขนาดใหญ่ แต่ในฝั่งของประชาชนผู้จ่ายค่าไฟกลับเผชิญกับความเหลื่อมล้ำอย่างแสนสาหัส เป้าหมายการติดตั้งโซลาร์เซลล์ภาคครัวเรือน 90,000 หลังคาเรือนภายในปี 2028 ของกระทรวงพลังงาน กลับขยับเขยื้อนไปได้เพียง 20,282 ครัวเรือนเท่านั้น เนื่องจากต้นทุนการติดตั้งที่สูงถึง 1.2 – 4.0 แสนบาท และขั้นตอนทางราชการที่ซับซ้อน ทั้งที่มีทางเลือกเชิงพาณิชย์ใหม่ๆ เช่น ระบบบอกรับสมาชิกรายเดือนเริ่มต้น 699 บาท หรือแนวคิดการอัปเกรดอาคารเก่าเพื่อลดใช้พลังงานได้ถึง 50% แต่รัฐบาลกลับไม่มีมาตรการอุดหนุนโดยตรงที่เป็นรูปธรรมแก่ภาคประชาชนเลย

หากเงินกู้ 2 แสนล้านบาทเพื่อพลังงานสะอาดนี้ ถูกผูกขาดเพื่อรอจ่ายให้เอกชนรายใหญ่ในโครงการผลิตไฟฟ้าขนาดใหญ่ โดยไม่ถูกแบ่งสรรมาเพื่อสนับสนุนการผลิตพลังงานหมุนเวียนแบบกระจายศูนย์ (Decentralized Generation) ในระดับครัวเรือน พ.ร.ก. กู้เงินฉบับนี้ก็คงเป็นได้เพียงเครื่องมือทางการเงินที่โอนถ่ายภาษีและหนี้สินของประชาชนไปสู่กระเป๋าของทุนใหญ่ด้านพลังงานเท่านั้น

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่รัฐบาลต้องรับฟังและปฏิบัติจริง:

1. **เปิดเผยพิมพ์เขียวงบเปลี่ยนผ่าน 2 แสนล้านบาทอย่างละเอียด:** รัฐบาลต้องแสดงความโปร่งใสโดยระบุสัดส่วนการกระจายงบประมาณสู่ระบบพลังงานหมุนเวียนระดับชุมชน โรงพยาบาลรัฐ โรงเรียน และการอุดหนุนค่าติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปสำหรับครัวเรือนรายได้น้อยโดยตรง ไม่ใช่เทงบทั้งหมดให้โครงการขนาดใหญ่ของกลุ่มทุน

2. **ยุติการอุดหนุนราคาเชื้อเพลิงฟอสซิลแบบหว่านแห:** ปรับเปลี่ยนนโยบายการอุ้มราคาดีเซลและ LPG ไปเป็นการอุดหนุนแบบมุ่งเป้าเฉพาะกลุ่มเปราะบาง พร้อมนำงบประมาณที่ประหยัดได้ไปลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานพลังงานสะอาด เช่น ระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ (BESS) เพื่อแก้ปัญหาเสถียรภาพโครงข่ายไฟฟ้ารองรับวิกฤตเอลนีโญอย่างยั่งยืน

3. **ปฏิรูปกฎระเบียบเพื่อทลายการผูกขาด:** เร่งรัดการเปิดเสรี Direct PPA และขจัดอุปสรรคทางกฎหมายในการขออนุมัติการติดตั้งโซลาร์เซลล์และระบบกักเก็บพลังงานของภาคประชาชน เพื่อเปลี่ยนสถานะของประชาชนจากผู้แบกรับภาระค่าไฟ ไปสู่การเป็นผู้ผลิตพลังงาน (Prosumer) ร่วมขับเคลื่อนประเทศสู่เป้าหมาย Net Zero อย่างแท้จริง

การกู้เงินมาแก้ปัญหาวิกฤตพลังงานไม่ใช่เรื่องผิดบาป แต่การกู้เงินแสนล้านเพื่อมาพยุงโครงสร้างที่บิดเบี้ยวและเอื้อประโยชน์กลุ่มทุน โดยทิ้งหนี้สินไว้ให้คนรุ่นหลังแบกรับ คือความล้มเหลวทางนโยบายที่ยากจะยอมรับได้ ถึงเวลาที่รัฐบาลต้องหยุดจ่าย “ยาพาราชั่วคราว” แล้วเริ่มต้นการผ่าตัดใหญ่โครงสร้างพลังงานไทยอย่างซื่อสัตย์และโปร่งใสเสียที