รายงานวิเคราะห์ข่าวพลังงานรายสัปดาห์ (Weekly Digest) ประจำวันที่ 14 กันยายน 2569 – 20 กันยายน 2569

บทสรุปผู้บริหาร

รายงานสรุปข่าวเชิงยุทธศาสตร์ประจำสัปดาห์ด้านระบบไฟฟ้าและพลังงาน

ประเด็นข่าวที่ 1:

การขับเคลื่อนร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP 2026) และเทคโนโลยีโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR)

• กระทรวงพลังงาน และ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เร่งผลักดันร่าง PDP 2026 โดยบรรจุโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) กำลังผลิตรวม 3,600 เมกะวัตต์ (12 แห่ง) ภายในปี 2580 และขยายเป็น 9,000 เมกะวัตต์ (30 แห่ง) ในปี 2593
• กฟผ. ได้รับทุนสนับสนุนจากองค์การการค้าและการพัฒนาแห่งสหรัฐอเมริกา (USTDA) เพื่อศึกษาความเป็นไปได้เบื้องต้น ทั้งด้านสถานที่ตั้ง ต้นทุน กฎระเบียบ และความปลอดภัย

ประเด็นข่าวที่ 2:

นโยบายปรับลดค่าไฟฟ้าและการส่งเสริมพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา (Solar Rooftop)

• คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) มีมติลดภาระค่าเอฟที (Ft) ขายปลีกงวดเดือนกันยายนถึงธันวาคม 2569 ที่ 16.23 สตางค์ต่อหน่วย โดยให้ กฟผ. และ ปตท. แบกรับภาระต้นทุนสะสมชั่วคราว พร้อมดึงเงินผลประโยชน์ส่วนเกิน 16,127.17 ล้านบาทมาช่วยพยุง และตรึงเพดานราคาก๊าซธรรมชาติสำหรับโรงไฟฟ้าไม่เกิน 363.53 บาทต่อล้านบีทียู
• กฟน. ประกาศปรับโครงสร้างอัตราค่าไฟฟ้าสำหรับบ้านอยู่อาศัย โดยตัดภาระค่าไฟฟ้าสาธารณะ 18,000 ล้านบาทต่อปีออกจากค่าไฟฐาน ส่งผลให้การใช้ไฟฟ้า 200 หน่วยแรกคิดอัตราไม่เกิน 3 บาทต่อหน่วย มีผลตั้งแต่รอบบิลกันยายน 2569
• ภาครัฐเตรียมดำเนินโครงการโซลาร์รูฟท็อปภาคประชาชน 1 – 1.5 ล้านครัวเรือน กำลังผลิตรวมสูงสุด 10,000 เมกะวัตต์ โดยสนับสนุนเงินอุดหนุนครัวเรือนละ 50,000 บาท ขยายสัญญารับซื้อไฟฟ้าเป็น 20 ปี ในอัตรา 2.20 บาทต่อหน่วย

ประเด็นข่าวที่ 3:

การบริหารจัดการความต้องการไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูล (Data Center) และโครงข่ายไฟฟ้า

• กระทรวงพลังงานปรับลดตัวเลขคาดการณ์การใช้ไฟฟ้าของกลุ่ม Data Center ในร่าง PDP 2026 ลงเหลือ 8.8 กิกะวัตต์ จากยอดคำขอรวมกว่า 35 กิกะวัตต์ เพื่อสกัดความต้องการเทียม พร้อมจัดสรรงบ 35,000 ล้านบาท ให้ กฟผ. พัฒนาระบบโครงข่ายสองทาง (Two-way dynamic grid)
• รัฐบาลแต่งตั้งคณะกรรมการนโยบายการพัฒนาศูนย์ข้อมูล ขณะที่ กทม. ชะลอการออกใบอนุญาต Data Center แห่งใหม่ เพื่อตรวจสอบการใช้ไฟฟ้า น้ำหล่อเย็น และผลกระทบต่อโครงข่ายไฟฟ้าเมือง

ประเด็นข่าวที่ 4:

การบำรุงรักษาโครงสร้างพื้นฐานระบบจำหน่ายและระบบส่งไฟฟ้า

• กฟผ. ได้รับอนุมัติงบประมาณจาก ครม. จำนวน 2,088.56 ล้านบาท ในการปรับปรุงโรงไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนสิริกิติ์ เครื่องที่ 4 ยืดอายุใช้งาน 30 ปี เพิ่มกำลังผลิตเป็น 251.28 ล้านหน่วยต่อปี
• กฟน. ดำเนินการงดจ่ายกระแสไฟฟ้าชั่วคราวหลายจุดในพื้นที่ กทม. นนทบุรี และสมุทรปราการ เพื่อบำรุงรักษาอุปกรณ์ที่หมดอายุและเปลี่ยนระบบสายไฟฟ้าอากาศเป็นระบบสายเคเบิลใต้ดิน ยกระดับความมั่นคงของโครงข่าย

การวิเคราะห์แนวโน้มและผลกระทบ

การวิเคราะห์แนวโน้มและผลกระทบเชิงยุทธศาสตร์

1. ผลกระทบต่อเสถียรภาพระบบไฟฟ้ากำลัง (Grid Resilience)

• การเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนสู่ระดับ 65 – 89% ตามร่าง PDP 2026 ควบคู่กับโครงการโซลาร์รูฟท็อปขนาด 10,000 เมกะวัตต์ จะทำให้เกิดพลังงานหมุนเวียนแบบกระจายศูนย์ (Distributed Energy Resources) ในปริมาณมหาศาล ซึ่งอาจทำให้เกิดปัญหากระแสไฟฟ้าย้อนกลับ (Reverse Power Flow) และปรากฏการณ์ Duck Curve ในระบบจำหน่ายแรงต่ำ
• กฟผ. และการไฟฟ้าฝ่ายจำหน่ายจำเป็นต้องเร่งลงทุนระบบโครงข่ายอัจฉริยะ (Smart Grid), มิเตอร์อัจฉริยะ (Smart Meter) และระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ (BESS) เพื่อควบคุมแรงดันและรองรับความผันผวน
• กรณีศึกษาจากเหตุการณ์โครงข่ายไฟฟ้าล่มทั่วประเทศครั้งที่ 6 ของประเทศคิวบา สะท้อนเตือนให้เห็นว่า การพึ่งพาเชื้อเพลิงนำเข้าชนิดเดียวและการขาดการซ่อมบำรุงรักษาระบบสายส่ง จะนำไปสู่วิกฤตความมั่นคงทางพลังงานอย่างรุนแรง

2. ผลกระทบต่อราคาค่าไฟฟ้าและเศรษฐศาสตร์พลังงาน

• มาตรการลดค่าไฟ 200 หน่วยแรกเหลือ 3 บาท และการตรึงค่า Ft ช่วยบรรเทาค่าครองชีพประชาชนในระยะสั้น แต่สร้างแรงกดดันทางการเงินและสภาพคล่องสะสมให้แก่ กฟผ. และ ปตท. ซึ่งอาจกลายเป็นภาระที่ต้องเรียกเก็บคืนในรอบค่าไฟงวดถัดไปตั้งแต่ปี 2570 เป็นต้นไป
• อุปทานพลังงานโลกเผชิญความตึงเครียดจากเหตุการณ์โจมตีท่อส่งน้ำมัน East-West Pipeline ในซาอุดีอาระเบีย ดันราคาน้ำมันดิบพุ่งทะลุ 100 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ส่งผลให้ต้นทุนนำเข้า LNG ผันผวนสูงและเสี่ยงกดดันค่า Ft ปรับเพิ่มขึ้น
• ข้อถกเถียงเรื่องกำลังการผลิตสำรอง (Reserve Margin) และการบรรจุโรงไฟฟ้าก๊าซใหม่ 9,100 เมกะวัตต์ หากพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้าของ Data Center และ EV สูงเกินจริง อาจนำไปสู่ต้นทุนค่าความพร้อมจ่าย (Availability Payment) ที่ตกค้างและกลายเป็นภาระแฝงในค่าไฟฟ้าฐานของประชาชนในระยะยาว

ความเคลื่อนไหวของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ความเคลื่อนไหวของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียสำคัญ

1. กระทรวงพลังงาน

• กำหนดนโยบายปฏิรูปโครงสร้างพลังงาน แยกต้นทุนไฟฟ้าสาธารณะออกจากค่าไฟฐาน ดำเนินโครงการโซลาร์รูฟท็อป 10,000 เมกะวัตต์ และผลักดันเทคโนโลยี SMR เข้าสู่ร่าง PDP 2026

2. คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) และ สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.)

• กพช. อนุมัติการตรึงค่า Ft งวด ก.ย.-ธ.ค. 69 ขยายสัญญารับซื้อโซลาร์ประชาชนเป็น 20 ปี และ กกพ. เสนอยุทธศาสตร์ Transition Destination มุ่งกระจายแหล่งนำเข้า LNG นอกเหนือจากกาตาร์ พร้อมเร่งรัดเปิดประมูลปิโตรเลียมในประเทศ

3. การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)

• ร่วมลงนามรับทุนจาก USTDA เพื่อศึกษา SMR ขนาดรวม 9,000 เมกะวัตต์, ร่วมมือกับ พพ. และ สวทช. นำร่องระบบ Hybrid BESS ร่วมกับโซลาร์รูฟท็อปในเขตเมือง, พัฒนาโครงการทดสอบเผาไหม้แอมโมเนียร่วมกับถ่านหิน (Ammonia Co-firing) ร่วมกับ บจ.JERA และเร่งปรับปรุงเขื่อนสิริกิติ์ เครื่องที่ 4

4. การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) และ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.)

• กฟน. ปรับลดโครงสร้างค่าไฟตามมติ กกพ. และดำเนินโครงการนำสายไฟฟ้าลงดินเพื่อยกระดับความเชื่อถือได้ของระบบไฟฟ้า ส่วน กฟภ. เตรียมพร้อมเชื่อมต่อ Smart Meter และระบบจำหน่ายไฟฟ้าเพื่อรองรับโซลาร์รูฟท็อปภาคครัวเรือน

5. กลุ่มผู้ประกอบการพลังงานเอกชน (ปตท., GPSC, GULF, BGRIM, EGCO)

• ปตท. เซ็นสัญญาซื้อขาย LNG ระยะยาวกับ Equinor และ GS Energy เพื่อลดการพึ่งพาตลาดจร และร่วมพัฒนาโครงการ CCUS
• GPSC และ GULF ผนึกกำลังกับ กนอ. ตั้ง บจ.รีเนอร์จี ดำเนินโครงการโซลาร์ฟาร์ม 17.5 เมกะวัตต์ ในนิคมฯ มาบตาพุด โดยเอกชนเสนอให้รัฐต่อสัญญาโรงไฟฟ้า IPP/SPP เดิม 3,000 เมกะวัตต์ และเร่งปลดล็อก Direct PPA

6. ภาคการเมืองและภาคประชาสังคม (พรรคประชาชน, กรีนพีซ ประเทศไทย, สถาบัน TDRI)

• TDRI และ สส. พรรคประชาชน เรียกร้องให้รัฐจัดทำโครงสร้างค่าไฟและเกณฑ์ EIA เฉพาะสำหรับกลุ่ม Data Center เพื่อสกัดไม่ให้เกิดการผลักภาระต้นทุนโครงข่ายและปัญหาแย่งชิงทรัพยากรน้ำ-ไฟฟ้าไปยังประชาชน
• กรีนพีซ ยื่นข้อเรียกร้องคัดค้านการพึ่งพาเชื้อเพลิงก๊าซฟอสซิลมากเกินไป และตั้งคำถามต่อปริมาณไฟฟ้าสำรองที่ล้นเกินในร่าง PDP 2026

ประเด็นที่ต้องติดตามต่อ

ประเด็นที่ภาคประชาสังคมและประชาชนควรติดตามต่อเนื่อง

1. การเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP 2026)

• ติดตามการสรุปสัดส่วนเชื้อเพลิง โดยเฉพาะการบรรจุโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) 9,000 เมกะวัตต์ โรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติใหม่ และการคำนวณกำลังผลิตสำรอง (Reserve Margin) ว่าสอดคล้องกับความต้องการใช้ไฟฟ้าจริงหรือไม่ เพื่อป้องกันภาระค่าความพร้อมจ่ายในอนาคต

2. ความชัดเจนและขั้นตอนการเข้าร่วมโครงการ Solar Rooftop ภาคครัวเรือน

• ติดตามเกณฑ์การเปิดลงทะเบียนรับเงินอุดหนุน 50,000 บาท ในช่วงกลางเดือนตุลาคม 2569 ความพร้อมของระบบมิเตอร์ Smart Meter จากการไฟฟ้าฝ่ายจำหน่าย รวมถึงมาตรฐานความปลอดภัยของอุปกรณ์ตามประกาศ สมอ.

3. กฎหมายและการกำหนดอัตราค่าไฟฟ้าสำหรับกลุ่ม Data Center

• จับตาการออกกฎหมายเฉพาะของคณะกรรมการนโยบายการพัฒนาศูนย์ข้อมูล และแนวทางการแยกโครงสร้างค่าไฟกลุ่ม Data Center ของ กกพ. เพื่อคุ้มครองไม่ให้ต้นทุนการขยายสายส่งและหม้อแปลงไฟฟ้าถูกเกลี่ยมาเป็นค่าบริการสาธารณะหรือค่าไฟฟ้าฐานของครัวเรือน

4. ทิศทางค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft) หลังสิ้นสุดมาตรการตรึงราคา

• เฝ้าระวังภาระต้นทุนสะสมของ กฟผ. และ ปตท. ที่แบกรับไว้ในงวด ก.ย.-ธ.ค. 69 ประกอบกับผลกระทบจากราคาน้ำมันดิบและ LNG โลกที่พุ่งสูงจากความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ซึ่งอาจส่งผลให้ค่าไฟปรับตัวสูงขึ้นตั้งแต่ต้นปี 2570 เป็นต้นไป