รายงานวิเคราะห์ข่าวพลังงานรายสัปดาห์ (Weekly Digest) ประจำวันที่ 1 มิถุนายน 2569 – 7 มิถุนายน 2569

บทสรุปผู้บริหาร

• การจัดหาพลังงานเพื่อรองรับการลงทุนศูนย์ข้อมูล (Data Center) ถือเป็นประเด็นสำคัญในรอบสัปดาห์ สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) เตรียมเสนอหลักเกณฑ์การซื้อขายไฟฟ้าตรง (Direct PPA) นำร่อง 2,000 เมกะวัตต์ โดยอ้างอิงอัตราค่าบริการไฟฟ้าสีเขียวที่ 4.09 บาทต่อหน่วย และกำหนดหลักประกันการใช้โครงข่ายที่ 4.5 ล้านบาทต่อเมกะวัตต์เพื่อป้องกันความเสี่ยงในการทิ้งโครงการ
• การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้เปิดให้บริการไฟฟ้าสีเขียว (Utility Green Tariff: UGT) อย่างเป็นทางการ โดยพัฒนาระบบ UGT Platform เพื่อรองรับภาคธุรกิจที่ต้องการใบรับรองการผลิตพลังงานหมุนเวียน (REC) มุ่งยกระดับขีดความสามารถการแข่งขันในตลาดโลก
• ความล่าช้าของการประกาศใช้แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP) ฉบับใหม่ ยังคงเป็นข้อกังวลที่อาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางพลังงานและการวางแผนระยะยาว โดยเฉพาะเมื่อต้องเผชิญกับความต้องการพลังงานที่พุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดดจากภาคอุตสาหกรรมดิจิทัล
• ยุโรปกำลังเผชิญภาวะพลังงานสะอาดล้นระบบในช่วงกลางวันแต่ขาดแคลนเทคโนโลยีกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ (BESS) ทำให้ต้องกลับไปพึ่งพาโรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติ ถือเป็นกรณีศึกษาสำคัญสำหรับประเทศไทยที่ต้องเร่งลงทุนโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) และ BESS ควบคู่กับการเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียน

การวิเคราะห์แนวโน้มและผลกระทบ

• การเติบโตของอุตสาหกรรมที่ใช้ไฟฟ้าเข้มข้น เช่น ศูนย์ข้อมูล (Data Center) และยานยนต์ไฟฟ้า (EV) จะส่งผลให้ปริมาณความต้องการไฟฟ้าสูงสุด (Peak Demand) ของประเทศเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ หากโครงสร้างพื้นฐานระบบส่งไฟฟ้าและการกักเก็บพลังงานไม่ได้รับการขยายให้สอดคล้องกัน อาจเกิดความแออัดในระบบสายส่งและกระทบต่อเสถียรภาพการจ่ายไฟฟ้าภาพรวม
• ปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญที่คาดว่าจะทวีความรุนแรงขึ้น จะส่งผลโดยตรงต่อการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำที่ลดลงจากสภาวะภัยแล้ง บังคับให้ระบบต้องพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลหรือก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) เข้ามาทดแทน ซึ่งจะเพิ่มต้นทุนการผลิตไฟฟ้าและอาจนำไปสู่การปรับขึ้นค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft) ในอนาคต
• โครงสร้างเศรษฐศาสตร์พลังงานระดับครัวเรือนกำลังเปลี่ยนผ่านสู่การผลิตไฟฟ้าแบบกระจายศูนย์ (Decentralization) ผ่านนวัตกรรมทางการเงิน เช่น ระบบสมัครสมาชิกโซลาร์เซลล์ (Solar Subscription) หรือข้อเสนอสินเชื่อโซลาร์เซลล์ ซึ่งจะช่วยบรรเทาภาระค่าไฟของประชาชนได้โดยตรง แต่อาจลดรายได้ของการไฟฟ้าในระยะยาว
• การดำเนินนโยบายบรรเทาค่าครองชีพด้านพลังงาน เช่น การอุดหนุนค่าไฟฟ้าและก๊าซหุงต้มผ่านบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ รวมถึงมาตรการช่วยเหลือค่าโดยสารสาธารณะ แม้จะช่วยพยุงเศรษฐกิจฐานรากได้ชั่วคราว แต่จะก่อให้เกิดภาระผูกพันทางการคลังที่หนักหน่วงหากไม่มีการปฏิรูปต้นทุนราคาพลังงานขั้นพื้นฐานให้สะท้อนความเป็นจริง

ความเคลื่อนไหวของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

• สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) มีบทบาทหลักในการเร่งรัดหลักเกณฑ์ Direct PPA และร่วมมือกับการไฟฟ้าทั้ง 3 แห่งในการพัฒนาเครื่องมือ Thailand Power Map เพื่อให้บริการข้อมูลศักยภาพสายส่งแก่นักลงทุน
• การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เป็นฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนกลไกการซื้อขายไฟฟ้าสีเขียวผ่าน UGT Platform และการเตรียมความพร้อมโครงข่ายไฟฟ้าหลักของประเทศ
• สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) เข้าหารือกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เพื่อผลักดันแนวทาง Pragmatic Energy Transition โดยเน้นย้ำความสำคัญของการให้เอกชนเข้าถึง Direct PPA เพื่อลดต้นทุนและมุ่งสู่เป้าหมายความยั่งยืนทางคาร์บอน
• เครือข่ายภาคประชาชนด้านพลังงาน ประกาศยุติการทำงานร่วมกับกระทรวงพลังงานในคณะทำงานปฏิรูปราคาพลังงาน โดยระบุว่าภาครัฐเพิกเฉยต่อข้อเสนอการควบคุมค่าการกลั่นและการลดราคาน้ำมัน
• บริษัท ราช กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) เตรียมปรับพื้นที่โรงไฟฟ้าราชบุรีให้เป็นศูนย์กลางดาต้าเซนเตอร์ โดยดึงจุดแข็งของสถานีไฟฟ้าแรงสูง 500 กิโลโวลต์เดิมมาใช้งาน สะท้อนการปรับตัวของผู้ผลิตไฟฟ้ารายใหญ่ต่อแนวโน้มเศรษฐกิจดิจิทัล

ประเด็นที่ต้องติดตามต่อ

• ประชาชนและภาคประชาสังคมควรจับตาความคืบหน้าของการจัดทำและประกาศใช้แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (PDP) ฉบับใหม่ ว่าจะมีความชัดเจนในเรื่องการจัดสรรสัดส่วนพลังงานหมุนเวียน การลงทุนระบบกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ (BESS) และการปรับปรุงสายส่งอย่างไร เพื่อไม่ให้ต้นทุนส่วนเกินถูกผลักมาเป็นภาระค่าไฟฟ้าของภาคครัวเรือน
• ควรติดตามกระบวนการทำงานของคณะอนุกรรมการภายใต้คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) ที่มีการเชิญนักวิชาการอิสระร่วมพิจารณาโครงสร้างราคาน้ำมันและค่าการตลาด ว่าจะสามารถสร้างกลไกหรือสูตรราคาพลังงานที่เป็นธรรมและได้รับการยอมรับจากภาคประชาชนที่เพิ่งถอนตัวจากการเจรจาได้หรือไม่
• ติดตามทิศทางของมาตรการ Direct PPA สำหรับอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ ว่าข้อกำหนดเรื่องค่าบริการโครงข่ายจะมีความสมดุลและไม่สร้างผลกระทบต่อต้นทุนระบบไฟฟ้าหลักที่ผู้ใช้ไฟฟ้าทั่วไปต้องร่วมรับผิดชอบหรือไม่
• ความคืบหน้าของกลไกแก้ไขข้อพิพาทพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลระหว่างไทยและกัมพูชา ซึ่งเป็นแหล่งทรัพยากรก๊าซธรรมชาติขนาดใหญ่ หากสามารถนำทรัพยากรนี้มาใช้ประโยชน์ได้ จะเป็นกุญแจสำคัญในการลดการนำเข้าเชื้อเพลิงราคาสูงและช่วยรักษาเสถียรภาพค่าไฟฟ้าของประเทศในระยะยาว