รายงานวิเคราะห์ข่าวพลังงานรายสัปดาห์ (Weekly Digest) ประจำวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 – 2 สิงหาคม 2569

บทสรุปผู้บริหาร

สรุปสถานการณ์ข่าวเชิงยุทธศาสตร์ด้านระบบไฟฟ้ากำลังและการกำหนดนโยบายพลังงานของประเทศไทยในรอบสัปดาห์ มีประเด็นสำคัญดังนี้

• รัฐบาลและหน่วยงานกำกับดูแลเร่งจัดระเบียบการลงทุนศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ (Data Center) เพื่อป้องกันผลกระทบต่อระบบโครงข่ายไฟฟ้า โดยคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) และกระทรวงพลังงานกำหนดให้ผู้ลงทุนต้องวางเงินประกันการใช้ไฟฟ้า 4.5 ล้านบาทต่อเมกะวัตต์ เพื่อสกัดกั้นการกักตุนโควตาไฟฟ้า
• แผนพัฒากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศฉบับใหม่ (PDP 2026) เตรียมบรรจุเทคโนโลยีโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) กำลังผลิตรวม 2,400 เมกะวัตต์ ภายในปี 2580 เพื่อรองรับความต้องการไฟฟ้าพลังงานสะอาดตลอด 24 ชั่วโมงของกลุ่มอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง ควบคู่กับการนำราคาคาร์บอนแฝง (Shadow Carbon Price) มาใช้คำนวณต้นทุนการผลิตไฟฟ้าเป็นครั้งแรก
• กระทรวงพลังงานเร่งรับมือวิกฤตความขัดแย้งในภูมิภาคตะวันออกกลางที่ส่งผลให้ราคาก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) นำเข้าพุ่งสูงขึ้นเกือบ 60% โดยใช้มาตรการระยะสั้นในการเพิ่มกำลังการผลิตก๊าซในอ่าวไทย รับซื้อไฟฟ้าจากประเทศเพื่อนบ้าน และเพิ่มการเดินเครื่องโรงไฟฟ้าถ่านหินแม่เมาะ เพื่อตรึงต้นทุนค่าไฟฟ้าไม่ให้กระทบต่อประชาชน
• การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) ประกาศขยายเวลาช่วยเหลือค่าไฟฟ้าไม่เกิน 315 บาทต่อเดือน แก่กลุ่มผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐออกไปจนถึงเดือนตุลาคม 2569 ขณะที่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) นำร่องใช้งานระบบไฟฟ้าแรงสูงปลอดก๊าซเรือนกระจก (SF6) แห่งแรกของโลกที่จังหวัดน่าน

การวิเคราะห์แนวโน้มและผลกระทบ

การวิเคราะห์แนวโน้มและผลกระทบต่อเศรษฐศาสตร์พลังงานและระบบไฟฟ้าของประเทศ มีประเด็นที่น่าจับตาตังนี้

ผลกระทบต่อโครงสร้างอัตราค่าไฟฟ้า

ความผันผวนของราคา LNG ในตลาดโลกยังคงเป็นความเสี่ยงหลักต่อค่าไฟฟ้าผันแปร (Ft) สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) จึงเตรียมออกโครงสร้างค่าไฟฟ้าประเภทที่ 9 (New Strategic Tariff) สำหรับกลุ่ม Data Center โดยเฉพาะ เพื่อให้ผู้ดึงกระแสไฟฟ้าปริมาณมหาศาลเป็นผู้รับผิดชอบต้นทุนหน่วยสุดท้ายที่เกิดขึ้นจริง ป้องกันการผลักภาระค่าใช้จ่ายมายังผู้ใช้ไฟฟ้าระดับครัวเรือน

เสถียรภาพของระบบโครงข่ายไฟฟ้าและการลงทุน

ปริมาณความต้องการใช้ไฟฟ้าของ Data Center เฉพาะในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ที่พุ่งสูงขึ้น ส่งผลให้เกิดปัญหาคอขวดในระบบสายส่ง รัฐบาลจึงต้องเตรียมอนุมัติงบประมาณกว่า 3.1 หมื่นล้านบาท เพื่อปรับปรุงและขยายระบบส่งไฟฟ้า อย่างไรก็ตาม รายงานจากเครือข่ายการเงินเพื่อรับมือกับภาวะโลกรวน (CFNT) ชี้ว่าการลงทุนด้านสภาพภูมิอากาศของไทยยังขาดการสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานระบบสายส่งอัจฉริยะ (Smart Grid) ซึ่งอาจเป็นความเสี่ยงระยะยาวเมื่อมีการเชื่อมต่อพลังงานหมุนเวียนเข้าสู่ระบบมากขึ้น

ความเสี่ยงเชิงระบบของเทคโนโลยีใหม่

การผลักดันโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) แม้จะตอบโจทย์พลังงานสะอาดที่มีเสถียรภาพ แต่ต้องเผชิญกับความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมจากสภาวะโลกเดือด ดังกรณีศึกษาในทวีปยุโรปที่ต้องปิดโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ชั่วคราวเนื่องจากแม่น้ำแห้งขอดจนขาดแคลนน้ำหล่อเย็นเตาปฏิกรณ์ ประเทศไทยจึงต้องประเมินความเสี่ยงด้านการแย่งชิงทรัพยากรน้ำระหว่างอุตสาหกรรมไฮเทคและภาคการเกษตรอย่างรอบคอบ

ความเคลื่อนไหวของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ความเคลื่อนไหวของหน่วยงานและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่มีอิทธิพลต่อนโยบายพลังงาน

สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.)

• มีบทบาทสำคัญในการออกมาตรการกฎเหล็ก 4+1 คัดกรองโครงการ Data Center และเปิดรับฟังความคิดเห็นเพื่อปรับโครงสร้างค่าไฟฟ้าประเภทบ้านอยู่อาศัยแบบอัตราก้าวหน้า โดยตั้งเป้าตรึงราคาไฟฟ้า 200 หน่วยแรกไม่เกิน 3 บาทต่อหน่วย เพื่อช่วยเหลือกลุ่มเปราะบาง

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) และกระทรวงการคลัง

• เดินหน้ายุทธศาสตร์เศรษฐกิจสีเขียวอย่างเข้มข้น โดย BOI เตรียมจัดระเบียบเงื่อนไขด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับ Data Center และร่วมกับกระทรวงการคลังเตรียมงบประมาณอุดหนุน 1 แสนล้านบาท ผลักดันการติดตั้งโซลาร์เซลล์ภาคประชาชน รวมถึงเตรียมออกร่างมาตรการเครดิตภาษี QRTC ดึงดูดการลงทุนสีเขียว

สมาคมอุตสาหกรรมเซลล์แสงอาทิตย์ไทย และสมาคมพลังงานหมุนเวียนไทย

• ออกมาแสดงความกังวลอย่างชัดเจนต่อมติของคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ที่เตรียมเจรจาปรับลดอัตรารับซื้อไฟฟ้าเดิม (Adder) ของผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (SPP) และรายเล็กมาก (VSPP) ซึ่งอาจนำไปสู่ข้อพิพาททางกฎหมายและทำลายความเชื่อมั่นของนักลงทุนในระยะการเปลี่ยนผ่านพลังงาน

กรมการขนส่งทางบก

• เตรียมออกกฎหมายเปลี่ยนป้ายทะเบียนรถยนต์ไฟฟ้า (EV) เป็นพื้นสีฟ้าสะท้อนแสง เพื่อยกระดับความปลอดภัยในการกู้ภัยและการบริหารจัดการแบตเตอรี่แรงดันสูง สนับสนุนการสร้างเขตควบคุมมลพิษในอนาคต

ประเด็นที่ต้องติดตามต่อ

ประเด็นสำคัญที่ภาคประชาสังคมและประชาชนทั่วไปควรติดตามอย่างใกล้ชิดในระยะต่อไป

การกำหนดกติกาควบคุม Data Center และการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA)

• ประชาชนในพื้นที่เป้าหมายการลงทุน โดยเฉพาะในเขต EEC ควรติดตามการบังคับใช้กฎหมายควบคุมศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ ว่าจะมีการจัดทำเวทีรับฟังความคิดเห็นสาธารณะและการบังคับทำรายงาน EIA หรือไม่ เพื่อป้องกันปัญหาการแย่งชิงทรัพยากรน้ำประปาและพลังงานไฟฟ้าของชุมชนท้องถิ่น

กระบวนการรับฟังความคิดเห็นต่อแผน PDP 2026 และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก

• ภาคประชาสังคมควรติดตามและมีส่วนร่วมในกระบวนการพิจารณาแผนพัฒากำลังผลิตไฟฟ้าฉบับใหม่ โดยเฉพาะความชัดเจนเรื่องมาตรฐานความปลอดภัยของเทคโนโลยี SMR แผนการจัดการกากกัมมันตรังสี และการจัดสรรทรัพยากรน้ำสำหรับระบบหล่อเย็น

การปรับโครงสร้างค่าไฟฟ้าแบบก้าวหน้าและกองทุนอุดหนุนโซลาร์ภาคประชาชน

• ผู้ใช้ไฟฟ้าควรจับตารายละเอียดการปรับโครงสร้างค่าไฟฟ้าแบบใหม่ที่ กกพ. กำลังพิจารณา ว่าจะส่งผลกระทบต่อภาระค่าใช้จ่ายของครัวเรือนขนาดกลางที่ใช้ไฟฟ้าเกิน 200 หน่วยหรือไม่ รวมถึงติดตามความคืบหน้าของนโยบายกระทรวงการคลังที่จะอุดหนุนการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อป ซึ่งจะเป็นโอกาสให้ประชาชนสามารถลดค่าใช้จ่ายและเข้าถึงพลังงานสะอาดได้ด้วยตนเอง

การปลดล็อกนโยบายการซื้อขายไฟฟ้าพลังงานสะอาดโดยตรง (Direct PPA)

• ติดตามทิศทางของรัฐบาลในการเปิดเสรีการใช้ระบบโครงข่ายไฟฟ้า (Third Party Access) ซึ่งจะไม่เพียงแต่เป็นประโยชน์ต่อกลุ่มทุนข้ามชาติ แต่ควรผลักดันให้เกิดความเป็นธรรมและเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตไฟฟ้าระดับชุมชนสามารถมีส่วนร่วมในตลาดพลังงานได้ในอนาคต